Bên cạnh đó, đại diện từ Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuốc lá tại Việt Nam cũng kiến nghị Bộ Tài chính sửa đổi chính sách thuế TTĐB bằng cách thực hiện áp mức thuế TTĐB tuyệt đối ở mức vừa phải với lộ trình tăng thuế hợp lý đến năm 2030. Cụ thể, các đại diện đề xuất mức thuế tuyệt đối 1.000 đồng/bao 20 điếu vào năm 2026 và tăng 500 đồng/năm, hoặc 1.000 đồng/bao mỗi 2 năm vào những năm tiếp theo và đến năm 2030 là 3.000 đồng/bao.
Phương án đề xuất này tạo ra mức tăng thuế hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp thuốc lá hợp pháp có thời gian thích nghi và ổn định sản xuất, từ đó giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực việc làm của người lao động, đảm bảo an sinh xã hội. Đồng thời, phương án này giúp hạn chế tốc độ tăng trưởng của thuốc lá lậu, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng ngân sách bền vững trong dài hạn với mức thu ngân sách ước tính đạt khoảng 29.500 - 30.000 tỉ vào năm 2030, tăng trưởng 7 - 9%/năm. Bên cạnh đó, đến năm 2030 sản lượng thuốc lá nội địa hợp pháp dự kiến sẽ giảm gần 1 tỉ bao, và ước tính tỷ lệ hút thuốc sẽ còn 37,4%. Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Nhà nước về mục tiêu giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong cộng đồng nhưng vẫn đảm bảo sự hài hòa về nguồn cung hợp pháp để phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước và ngăn chặn người tiêu dùng chuyển sang sử dụng thuốc lá nhập lậu.
Đồng quan điểm đã đến lúc cần sửa đổi luật Thuế TTĐB song bà Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh (Viện Nghiên cứu quản lý và kinh tế Trung ương), cho rằng phải cân nhắc bối cảnh hiện nay thế nào, mức thuế suất, lộ trình tăng thuế ra sao.
"Nếu tháng 5.2025 ban hành, luật sửa đổi sẽ bắt đầu áp dụng từ năm 2026. Chưa có giai đoạn nào doanh nghiệp khó khăn như giai đoạn 2023 - 2024, nếu áp dụng từ năm 2026 là áp lực rất lớn với cộng đồng doanh nghiệp", bà nói.
Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch VTCA và các đại biểu cho rằng việc tăng thuế nên được thực hiện từng bước, với mức tăng và lộ trình hợp lý nhằm hỗ trợ thực hiện hài hòa các mục tiêu khác nhau.
Với dự án luật này, ngoài thuốc lá cũng có nhiều ngành hàng khác phản ánh cảm thấy sốc, lộ trình gấp gáp, doanh nghiệp không kịp phản ứng. Các doanh nghiệp có kế hoạch đầu tư, chiến lược kinh doanh dài hạn. Xây dựng pháp luật nên chăng cần cân nhắc để đảm bảo ổn định đầu tư kinh doanh cho doanh nghiệp", bà Thảo nhấn mạnh.
Tương tự, theo ông Nguyễn Minh Tân, Phó vụ trưởng Vụ Tài chính ngân sách (Văn phòng Quốc hội), sửa đổi luật Thuế (TTĐB) nói chung, trong đó đề cập tới mức thuế với mặt hàng thuốc lá là cần thiết, tuy nhiên phải làm rõ xem đã cấp bách hay chưa.
Cho rằng cần cân đối nhiều yếu tố, phải đánh giá tác động kỹ lưỡng cả về nguồn thu ngân sách, các khía cạnh kinh tế - xã hội, sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp..., ông Tân mong ban soạn thảo cùng cơ quan liên quan nghiên cứu sâu sắc hơn để chứng minh được sự cấp thiết và đảm bảo hài hòa lợi ích.
Chính quyền địa phương lo lắng về gánh nặng kinh tế và an sinh xã hội
Ông Vi Nông Trường, Chủ tịch UBND huyện Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn cho biết việc tăng thuế (TTĐB) sẽ dẫn đến việc giảm sản lượng thuốc lá đột ngột đồng nghĩa đầu ra của cây thuốc lá cũng giảm sút mạnh và bất ngờ. Điều này gây bất lợi rất lớn cho các địa phương có vùng trồng nguyên liệu thuốc lá như huyện Chi Lăng do sẽ tạo ra gánh nặng lớn về mặt kinh tế và an sinh xã hội cho các vùng nguyên liệu thuốc lá. Huyện cũng đã làm việc với Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá - Bộ Y tế để tìm giải pháp thay thế cây thuốc lá bằng các cây trồng khác nhưng qua khảo nghiệm người dân đều lựa chọn cây thuốc lá vì tính hiệu quả của nó. Hiện nay tại tỉnh Lạng Sơn, thuốc lá là chuỗi giá trị sản phẩm nông nghiệp duy nhất vận hành hiệu quả từ khâu đầu tư, sản xuất, chế biến, tiêu thụ, lưu